అద్వైతం

కన్యాశుల్కం లో “ఆనందం అర్ణవమైతే…” అనే పాట మహాకవి శ్రీ శ్రీ గారి మహాప్రస్థానం లో ‘అద్వైతం’ కవితకి గేయరూపం అని నాకు ఇప్పుడే ఒక అద్భుతమైన website ద్వారా తెలిసింది. మహాప్రస్థానం లో నాకు బాగా నచ్చిన కవితల్లో అదొకటి – beautiful use of dichotomy – వ్యతిరేకాలు వాడి, రెండు భిన్న స్వరూపాల కలయిక తో ఎంతో ధీమాగా, సునాయాసంగా (శ్రీ శ్రీ శైలిలో) ప్రపంచాన్ని మార్చేద్దాం అంటారు మహాకవి. ఈ ద్వైవిద్యాన్నే అద్వైతం అని వర్ణిస్తారు. కన్యాశుల్కం ఇంతకు ముందు చూసినప్పుడు ఎప్పుడు నేను గమనించలేదు గాని, ఈ మాటలనే పాటగా మార్చారు (కరటక శాస్త్రి శిష్యుడికి ‘సుబ్బి’ వేషం వేసి లుబ్ధావుధానులకు ఇచ్చి పెళ్ళి చేసినప్పుడు ఆ పెళ్ళి వేడుకలలో మధురవాణి నాట్యప్రదర్శన). ఇక్కడ ఈ పాట వినవచ్చు (ఈ website లొ ఇంకెన్నొ పాత తెలుగు పాటలు పొందుపరచబడ్డాయి).

గుర్తు కోసం ఆ పద్యం నుంచి ఒక భాగం:

వాసంత సమీరం నీవై
హేమంత తుషారం నేనై
నీ ఎగిరిన జీవ విహంగం
నా పగిలిన మరణ మృదంగం
చిగురించిన తోటలలోనో,
చితులించిన చోటులలోనో,
వలయములై చలించినపుడే,
విలయములై జ్వలించినపుడే,
కాలానికి కళ్ళెం వేస్తాం,
ప్రేమానికి గొళ్ళెం తీస్తాం.

పూర్తి పద్యాన్ని ఇక్కడ చదవచ్చు.

ఉబూంటు (లినక్స్) లో తెలుగు ఫాంట్స్

ఎట్టకేలకు ubuntu (నేను వాడే linux distro) లో తెలుగు fonts సరిగ్గా కనపడటానికి ఒక మార్గం తెలిసింది. ఉబూంటు లో ttf-telugu-fonts ఉన్నా fonts-cache లో అవి తెలుగు కి link అయ్యుండకపోవడం వల్ల అక్షరాలు తెలుగు లో కాకుండా ‘హెక్షరాలు ‘(hexadecimal) గా కనపడేవి. సూరజ్ కూరపాటి గారి ప్రమేయం తో ఈ సమస్య తాత్కాలికం గా పరిష్కరించబడినది. వివరాలకు ఈ పుట చూడండి.

ప్రస్తుతానికి ఇది temporary fix అని launchpad (bug tracker) లొ నివేదించబడింది. త్వరలో ఈ సమస్య కు permanent fix సమకూరాలని ఆశిస్తూ,

లినక్స్ లో తెలుగు లో నెట్ లో బ్లాగింగ్ చేస్తున్న ఓ వలయసంచారి.

Edit: ఇప్పుడు ఈ సమస్య కి శాశ్వత పరిష్కారం లభ్యమైనది – కేవలం ఒకే ఒక్క వాక్యం తో –

$ sudo apt-get install language-pack-te

మరిన్ని వివరాలకు ఈ పుట చూడండి.

Uncategorized లో రాసారు. Leave a Comment »

దీని భావమేమి తిరుమలేశ?

అన్నమాచార్య సంకీర్తన – హిందోళ రాగం – ఆది తాళం

పల్లవి:

హరి రసమా విహారి సతు –
సరసోయం మమ శ్రమ సంహారి

చరణం 1:

దయా నిభృత తనుధారి సం
శయాతిశయ సంచారి
కయాప్యజిత వికారి
క్రియా విముఖ కృపాలధారి

చరణం 2:

పరామృత సంపాది
స్థిరానందాశ్రేది
వరాలాభ వివాది శ్రీ –
తిరువేంకటగిరి దివ్య వినోది

బాలమురళీకృష్ణ పాడిన అన్నమయ్య రచనలలో నాకెంతో ఇష్టమైన సంకీర్తన ఇది. సంస్కృతం లో ఉండడం వల్ల అర్ధం పూర్తిగా తెలియదు – ఎవరన్నా చెప్పగలిగితే ధన్యుణ్ణి.

Edit 03.24.07 – శ్రవణ్ సూచన చూశాక (comments లో) ఈ కీర్తన గురించి నాకు తెలిసిన మరికొన్ని వివరాలు: ప్రముఖ సంగీత-సాహిత్యకారుడు, అన్నమాచార్య నిపుణుడు ఐన డా. పప్పు వేణుగోపాలరావుగారి ప్రసంగం ఒకటి వినే మహద్భాగ్యం నాకు ఒకసారి కలిగింది. డా. మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ (ఈ కీర్తన కి హిందోళ రాగం కట్టిన వాగ్గేయకారుడు) పాడినది కొంచెం వినిపించి, అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మిక సంస్కృత రచనలలో ఒకటిగా వివరించారు (ఇదే శ్రవణ్ పంపించిన snippet లొ వినవచ్చు). డా. వేణుగోపాలరావుగారి Flowers at his Feet – An Insight into Annamacharya’s Compositions నుంచి ఇంకొంచెం వివరాలు:

It describes Hari as a unique, omnipresent power who destroys the pain, compassionate, dispels doubts, handsome, who protects those who seek refuge in Him, who bestows happiness, boons and whose divine presence is found in the Venkatagiri. This seemingly simple song in Sanskrit is puzzling and gives us difficult time in understanding the song until we realise that the ten incarnations have been incorporated in this song by Annamacharya.

సారం గ్రహించవచ్చు కాని అసల ఆ సంస్కృత పదాలకు అర్ధం ఏమిటి, వాటి వాక్యానుగుణ తాత్పర్యం ఏమిటి తెలుసుకోవలనేది నా తపన. ఇది ఇంకా తీరని సందేహమే.

బోటనీ పాఠముంది…


DSC03864

Originally uploaded by kasturi.

బండగా, నిరాడంబరంగా కొమ్మలకు కాసిన రాళ్ళలా ఉన్న ఈ కాయలు ఏ పువ్వుల నుంచీ వచ్చినవో తెలిసునా? ఎంతో ముగ్ధ మనోహరంగా ఉండే నాగమల్లి పువ్వుల నుంచీ.

"గోవుల్లు తెల్లనా, గోపయ్య నల్లనా, గోధూళి ఎర్రనా ఎందువలన?

తెల్లావు కడుపుల్లో కర్రావులుండవా

కర్రావు కడుపునా ఎర్రావు పుట్టదా?"

interestingly, ఈ చెట్టు ని english లో cannon ball tree అంటారు – ఆ కాయల ఆకారం వల్ల. మనమేమో పువ్వుల కోమలత్వాన్ని చూసి నాగమల్లి అంటే, వీళ్ళు కాయాల కర్కశత్వాన్ని చూసి ఒక ఆయుధం పేరు తో పిలుస్తున్నారు!